PDA

Bekijk Volledige Versie : Waar wordt een Varken voor gebrukt?



Seek
30-05-16, 10:12
Een typisch nederlandse schaaf is het "varken". Dit is een soort veerploeg, maar dan met een hele hoge schaats, zonder zijgeleider maar meestal wel een diepte aanslag. Zo eentje:

48851

Hoe je hem gebruikt lijkt me duidelijk. Eerst maak je een groef met een normale veerploeg. Als het dan nog een stuk dieper moet zijn dan zet je het varken in. Die stokken lijken me als handvat bedoeld, eventueel kan de leerjongen aan de voorste stok trekken. Mijn vraag is, wat voor specifieke toepassing had zulke diepe groeven? En waarom alleen in Nederland?

Pel
30-05-16, 10:29
@Seek, het varken werd gebruikt als men extra diepte wou, maar waarom, of om welke reden ze een diepe groef wilde trekken, moet ik je het antwoord schuldig blijven? http://www.webringreestdal.nl/dewijk/schaaf.html

Groet Pel.

48857

Ernest Dubois
30-05-16, 10:42
Is het zo dat zo'n schaaf geen geleider heeft zoals in de foto van Kees? Want ik heb een vergelijkbare schaaf die een groef van 5 mm breedte tot een diepte and 40 mm kan schaffen maar dan wel met geleider. Is die dan geen varken? Ik moet zeggen ik heb nooit een groef van 5 x 40 mm gezien.

Seek
30-05-16, 11:12
Deze varkens zijn al in productie sinds de 18e eeuw, minstens. En getuige mijn foto hierboven van die Nooitgedagt schaaf die er niet heel oud uit ziet, moet er tot in de twintigste eeuw vraag naar geweest zijn. Misschien om grote sponningen te maken, even een groef verticaal en een groef horizontaal, zoiets wat je nu op de cirkelzaagtafel zou doen?

Die oude foto van Pel had ik ook al gezien, maar helaas ook daar geen voorbeelden. Trouwens die foto lijkt me geen echt praktijk voorbeeld. DMet die mooie kousen ziet hij er meer als een schooljongen uit.

Pel
30-05-16, 11:28
Inderdaad Seek het is geen oude foto, kijk maar naar de schoenen, die hadden ze vroeger alleen aan als ze gingen trouwen, daarna kwamen ze alleen nog maar op hoogtij dagen te voorschijn, en na de mis uit en in de kast.

Groet Pel.

Ernest Dubois
30-05-16, 11:39
Je kan misschien een half uur over de mogelijk gebruik van de varken speculeren en er zijn zeker mensen die het weten, zoals Henk Snellingberg, maar die zitten niet op dit forum. Maar waarom denk je dat het uniek in Nederland voorkomt? Ik bedoel, deze veronderstelling deel ik niet.

Seek
30-05-16, 14:04
Wat ik me voor kan stellen om snel een diepe sponning te maken: Eerst een diepe groef, verticaal. Dan met een grote beitel het hout zoveel mogelijk weg splijten en tenslotte de bodem van de sponning met een boorschaaf vlak maken. Dat gaat denk ik sneller dan de hele sponning met een normale sponningsschaaf schaven. Maar ik weet eigenlijk niet zo snel in welk specifiek geval je een sponning dieper dan een cm of twee nodig hebt. Deur kozijnen?

Het werken met zo'n varken was wel zwaar, en lastig om hem netjes rechtop te houden volgens v.d. Sterre.

Pel
30-05-16, 14:48
@Seek, ik denk niet dat ze voor sponningen werden gebruikt, cirkelzagen bestaan immers al heel lang, daarom werd de sponning er vroeger ook uitgezaagd, er werd niets verknoeid of weg gegooid. Trouwens Seek, ik heb de herdruk van v.d. Sterre, Vier eeuwen Nederlandse schaven besteld, kijk er naar uit om nog wat kennis op te doen van de Nederlandse schaven.

Groet Pel.

Seek
31-05-16, 08:10
Je kan misschien een half uur over de mogelijk gebruik van de varken speculeren en er zijn zeker mensen die het weten, zoals Henk Snellingberg, maar die zitten niet op dit forum. Maar waarom denk je dat het uniek in Nederland voorkomt? Ik bedoel, deze veronderstelling deel ik niet.

Oh ja? Heb je een voorbeeld dan? ;)

Ik ben redelijk bekent met de Engelse schaven traditie en een beetje met de Duitse. De Franse tradities ken ik minder. Ik heb nooit zo'n specifiek geval als ons Varken gezien, een schaaf speciaal bedoeld om een groef verder uit te diepen tot wel meerdere cm diep.

Seek
31-05-16, 08:16
Wat ik me voor kan stellen om snel een diepe sponning te maken: Eerst een diepe groef, verticaal. Dan met een grote beitel het hout zoveel mogelijk weg splijten en tenslotte de bodem van de sponning met een boorschaaf vlak maken. Dat gaat denk ik sneller dan de hele sponning met een normale sponningsschaaf schaven. Maar ik weet eigenlijk niet zo snel in welk specifiek geval je een sponning dieper dan een cm of twee nodig hebt. Deur kozijnen?

Het werken met zo'n varken was wel zwaar, en lastig om hem netjes rechtop te houden volgens v.d. Sterre.

De Varkens worden gemaakt al lang voordat de cirkelzaag op de markt kwam (midden 19e eeuw). De oudste modellen die ik heb gezien zijn vroeg 18e eeuws. En als zo'n traditie er eenmaal inzat, dan bleef hij hardnekkig voortduren, ook al waren er ondertussen andere methoden bekend.

Maar ik weet ook niet zeker of het varken gebruikt werd om sponningen te maken, dat was maar een idee.

Pel
31-05-16, 09:24
@ Seek, dit zijn nu van die momenten dat je denkt, leefde Bert de dorps timmerman nog maar, die wist het zeker en vast, helaas.

Groet Pel.

Ernest Dubois
31-05-16, 09:25
Oh ja? Heb je een voorbeeld dan? ;)

Ik ben redelijk bekent met de Engelse schaven traditie en een beetje met de Duitse. De Franse tradities ken ik minder. Ik heb nooit zo'n specifiek geval als ons Varken gezien, een schaaf speciaal bedoeld om een groef verder uit te diepen tot wel meerdere cm diep.Je zei "verder uit te diepen" is dat door het ontbreken van een geleider?
Kan je iets meer specifiek zeggen over wat de schaaf van jouw voorbeeld een uitzonderlijk gevel maakt?
Ik heb hier ook zo'n ouder Nooitgedacht schaaf en het grote verschil is die mijn is voorzien van een flink geleider en de stokken zijn een beetje anders.

Seek
31-05-16, 11:10
Ja deze hebben een uitzonderlijk hoge schaats en GEEN geleider. Deze op mijn foto heeft wel een diepte instelling die je door middel van twee schroeven hoger of lager kunt stellen. Vaak zitten er ook een verticale rij gaatjes in de schaats waar een los hoogte-aanslag-blokje in gestoken kon worden.

De schaaf die jij beschrijft lijkt me een normale veerploeg.

Ernest Dubois
31-05-16, 12:33
Ja deze hebben een uitzonderlijk hoge schaats en GEEN geleider. Deze op mijn foto heeft wel een diepte instelling die je door middel van twee schroeven hoger of lager kunt stellen. Vaak zitten er ook een verticale rij gaatjes in de schaats waar een los hoogte-aanslag-blokje in gestoken kon worden.

De schaaf die jij beschrijft lijkt me een normale veerploeg.
OK, een voor een. Geleider. Dat er op de foto geen geleider te zien is kan verschillende betekenissen hebben toch? Niet alleen dat er geen geleider bij die schaaf hoort.
Die van mij lijkt inderdaad op een veer ploeg zoals ik dat zie bij Engels en Amerikans en andere modellen maar dat is het punt want hij heeft ook een schaats van 40 mm met hoog aanslag zoals gezegd. Ook is er precise het zelfde diepte instelling. Als ik de geleider afhaalt is hij dan een varken en niet meer een verploeg? Of is het een varken maar dan een met geleider? Is het een kwestie van de geleider welke niet integraal is?

Ik heb een andere nutteloos maar dan wel leuk speculatie over een mogelijk gebruik. Voor het maken van lijstprofielen is het gewoon een serie groeven in de balk de schaven als diepte indicators en ook dienen die groeven als sporen voor een bolschaaf. Voor een lijst profile met diep reliŽfs kan zo'n diep groef misschien wel handig zijn.

Seek
31-05-16, 13:03
Kijk eens in de catalogus van Jos. Harm uit Amsterdam, ca 1900: http://toolemera.com/catpdf/josharm1900cat.pdf
Op de tweede pagina staan de ploegen. Nr. 86 en 89 zijn normale veerploegen. Nr. 90 is een varken. Moeilijk te zien op deze tekeningetjes maar het varken lijkt me dat die dieper kan "ploegen". Hij heeft in elk geval geen zijgeleider. De geleider die genoemd wordt in de beschrijving is de diepte aanslag.

Seek
31-05-16, 13:10
En hier een plaatje waarop je duidelijk kunt zien hoe diep je met een 18e eeuwse Hollandse veerploeg kunt komen. Dat is zeker geen 4 cm diep.

http://www.openluchtmuseum.nl/media/basic/images/plugins/collection/detail_625_2_1410340817.jpg

Seek
31-05-16, 13:22
Maar even speuren op marktplaats levert dit op. Dit is wel een veerploeg, hij heeft namelijk wel een zij geleider. Maar deze steekt heel wat dieper dan de schaaf in mijn vorige post. Het is geen schoonheid...

48886

Seek
31-05-16, 13:58
En hier een plaatje waarop je duidelijk kunt zien hoe diep je met een 18e eeuwse Hollandse veerploeg kunt komen. Dat is zeker geen 4 cm diep.

http://www.openluchtmuseum.nl/media/basic/images/plugins/collection/detail_625_2_1410340817.jpg

Jelte,89
31-05-16, 14:52
Ik heb niet zo heel veel verstand van schaven. Maar ik heb volgens mij iets wat lijkt op het ding in de eerste post, maar dan zonder handvaten.
Ik zal hem vanavond eens even opzoeken en een foto plaatsen...

Seek
31-05-16, 15:10
Ja leuk, ik ben benieuwd.

Ernest Dubois
31-05-16, 15:46
In het boek van Janse staat dat er twee typen varkens zijn, met twee dwars stokken en met zaaghandvat en dwarsstok.
Toch lijkt het mij vreemde dat je een veerploeg nemen, haal de geleider weg en het een varken gaan noemen. Maar wie weet als er meer informatie was bijvoorbeeld maten dan was het makkelijker. Ik zie wel dat de vakren een uitholling in de rug heeft en wat snijwerk op de neus wat ontbreekt op mijn versie. Die is gewoon rechthoekig.

De marktplaats voorbeeld is het zelfde als die van mij alhoewel die mijn is onaangetast en dus zeker $100 waard. Meer tot het punt is die schaaf maakt een groef tot 40mm diepte. Hoe hoog is de ijzer plaat van een varken/zwijn?
In het Engles heet het weg schaven van heel veel hout heel snel "hogging".

Seek
31-05-16, 18:13
Zo ik ben weer thuis dus kan rustig mijn veerploegen bekijken. Mijn oudste, een onvervalst Nederlands modelletje 18e eeuw (maar gemaakt in de 19e) gaat maar 1 cm diep. Ik heb ook een Duitse veerploeg, die gaat nauwelijk dieper, 1.2 cm. Net als mijn veel nieuwere Record 044 die gaat ook maar 1.5 cm diep. Mijn Engelse plowplane gaat wel 2.5 cm diep.

Die veerploeg die jij hebt Ernest, en die waarvan ik een foto op marktplaats had gevonden, lijkt moderner dan de 18e eeuwse modellen en lijkt een soort tussenvorm te zijn, ouderwetse veerploeg en varken in 1. Een 4 cm diepe groef is al heel diep. Ik heb nooit een Varken in handen gehad, maar volgens v.d. Sterre gaat hij 6.5 cm diep! Het lijkt me een antwoord op de vraag naar diepere groeven, waarom dan ook, terwijl die met de toendertijd (18e eeuw) gebruikelijke types niet haalbaar waren. En toen het Varken eenmaal ingeburgerd was, kon hij tot in de 20e eeuw overleven.

Seek
31-05-16, 18:20
De vraag blijft dan, en we gaan er vast geen antwoord op vinden, waarom hadden de Nederlanders behoefte aan hele diepe groeven, terwijl Engelsen en Duitsers blijkbaar genoegen namen met max. een cm of twee?

Pel
31-05-16, 19:14
@Seek, rare jongens die Hollanders.:)

Groet Pel.

tuoh
31-05-16, 19:25
Nederland kent nogal wat afwijkende constructie's in de houtbewerking die je in andere landen niet vind, denk maar aan de raam en deur constructie's bij jullie:p In elke oude gereedschapscataloog staan die dingen in, het zal dus een courant stuk gereedschap geweest in die dagen.
In een oude (Nederlandse) cataloog (begin 1900 ŗ 1925) die ik heb staan alle schaven per type bijeen, zo ook de -ploegen zoals: veerploegen, zolderploegen, meubelmakersploegen en wagenmakersploegen. Opvallend aan het lijstje, de "varkens staan hier NIET bij, maar ze staan wel een paar pagina's verder bij de rijschaven, de voorlopers, en de voorlopersponningschaven!!!! Dat zal zijn reden wel gehad hebben, de schaaf zal dus vermoedelijk gebruikt zijn als een voorbereider bij een bepaalde klus.

Seek
31-05-16, 19:37
Dank Andre voor je bericht. Heb jij enig vermoeden waar in ons eigenwijze landje zulke diepe groeven hun nut hadden? Grof werk inderdaad, valt ook niet mee om met zo'n hoge wankele schaaf een net groefje te produceren. En die grote stokken die eruit steken wijzen ook op een stevig grip die je blijkbaar nodig had om het gereedschap snel en effectief de diepte in te jassen. Ze worden volgens mij ook voornamelijk met een smal ijzer geleverd wat ook de mogelijkheid biedt om snel een soort diepe zaaggleuf in het hout te frezen. De naam Varken wijst ook niet direct op een fijn besnaard instrument.

Trouwens in de catalogus van Jos. Harm staan ze wel gewoon bij de andere ploegen. Net als in de Nooitgedagt catalogus van 1891.

In die Nooitgedagt catalogus staan trouwens maten. De veerploegen gaan van 7/8" tot 1 1/2" diep (die laatste wordt zolderploeg genoemd). Het Varken gaat 2 1/2" diep!

Ernest Dubois
31-05-16, 20:39
De vraag blijft dan, en we gaan er vast geen antwoord op vinden, waarom hadden de Nederlanders behoefte aan hele diepe groeven, terwijl Engelsen en Duitsers blijkbaar genoegen namen met max. een cm of twee?
Dit is gewoon tegenstrijdig met wat ik zie als ik een snell internet zoek uitvoert. Met de zoek term "antique plough plane" komt duidelijk aanwijzingen dat het is wel zo dat in Engeland en Amerika schaven warren die een groef van meer dan een paar cm kon schaven. Het zijn een minderheid en blijkbaar is de maximal diepte geen 6.5 cm maar wel twee keer de 2 cm.

SunRayes
31-05-16, 20:41
Misschien werden ze gebruikt om snel sponningen te maken.
In plaats van veel hout weg te moeten schaven kan je twee smalle groeven schaven, waarna je het restmateriaal weer als glaslat kan gebruiken. In plaats van een hele stapel krullen.
Zo gooi je weinig hout weg.
We blijven wel hollanders. EfficiŽnt!

Piet Groeneweg
31-05-16, 21:11
Gebruik veerploeg en varken.
Veerploeg wordt/werd gebruikt om o.a. de sponningen te ploegen(schaven) voor panelen en de sponningen in b.v. vloerdelen om die met elkaar te verbinden door middel van veren. Daar komt dan ook de naam veerploeg vandaan.
Als er om wat voor redenen b.v. erg brede veren voor vloerdelen wilde gebruiken en er dus diepe sponningen geschaafd moesten worden werd het eerste deel met de veerploeg gedaan en daarna op de gewenste diepte geschaafd met het varken.
Dat is ook de reden dat er geen zijgeleider aan het varken zit omdat men al in een bestaande groef/sponning verder ging en de bestaande sponning als het ware al als geleider had.

Zie:

Gereedschappen en Werktuigen Voor de Houtbewerking, Deel 1 Handbewerking - A. Rauwerda - 1938

Pine
31-05-16, 21:17
In het boek burgelijke bouwkunde wordt het varken ook wel dieploper genoemd hij wordt gebruikt om groeven gemaakt met de veerploeg uit te diepen
Ze geven duidelijk aan dat een varken zich onderscheidt van de veerploeg door het ontbreken van de zijgeleider
Jammer genoeg geven ze niet de toepassing aan

Pine
31-05-16, 21:19
Ah piet was sneller met tikken

Pine
31-05-16, 21:22
Blijft de vraag waar je een diepere groef nodig hebt dan een cm of 3 die je met een veerploeg maakt
Voor veren lijkt het me onnodig

Jelte,89
31-05-16, 23:15
Ik had beloofd om even te kijken wat ik had, het lijkt er toch minder op dan ik dacht, en heb een doodnormale ploegschaaf..

WR1944
01-06-16, 00:04
Het is een interessant geval. Er is blijkbaar ooit behoefte aan een varken geweest. Mogelijkerwijs zou de behoefte geleidelijk verdwijnen als een betere methode dat varken overbodig maakte.
Als ik het op mezelf betrek dan wil ik wel eens een dikke balk van twee kanten inzagen op het maximum van m'n cirkelzaag en het overgebleven stuk met de hand doorzagen.
Stel dat het varken voor iets identieks werd gebruikt als we aannemen dat het varken of sneller het hout verwijdert of het rechter doet of op een andere manier superieur is aan een handzaag. Omdat er twee stel handvaten aan zitten lijkt het mij dat er flink kracht op gezet kon worden en dus een aardige hoeveelheid hout verspaand kon worden. Dan wordt de mechanisch (later electrisch) aangedreven cirkelzaag uitgevonden en heel geleidelijk wordt de behoefte aan het varken minder. Niet iedere werkplaats zal direct de cirkelzaag kunnen of willen aanschaffen.

Ik ben benieuwd of er iemand met het "echte" antwoord komt.

Arthurdeboer
01-06-16, 08:50
bij de foto staat "veerploeg", dat doet me denken aan sponningen om daarin een veer te doen en daarmee panelen aan elkaar te bevestigen, zoals lambrisering.
ik had de laatste reacties nog niet gelezen. pardon... volgens mij is er al antwoord...

Ronald L.
01-06-16, 18:57
Volgens het bouwkundig woordenboek van L. Zwiers:
48932

Heckemann
01-06-16, 22:05
Het varken heb ik in 1977 of 78 in de omgeving van Eerbeek gebruikt zien worden om (het werd hier al eerder vermeld ) diepe sponningen te "zagen". Het werk waarin ik het zag gebruiken was een kozijn voor een zware invallende dubbele poort in de stal van een historische boerderij. De betreffende timmerlui deden veel restauratiewerk vertelden ze, ook aan molens, ze hanteerden zoveel mogelijk de oude traditionele methodes. Het ging verbazend snel, haaks en glad, met een cirkelzaag zou ik het nu niet echt veel sneller of mooier gedaan hebben. Het uitvallende deel werd netjes weggezet om elders te kunnen gebruiken.

Er werd overigens door twee man aan de schaaf getrokken, maar dan een links en een rechts van de balk, waarbij de voorste hand in een bovengrip en de achterste in een ondergrip en achteruit lopend. Er werd met een veerploeg met aanslag eerst een begin gemaakt van een paar mm diep waarna "het varken er in ging".

Ik was aan het wandelen met mijn vader toen we die mannen aan het werk zagen en mijn vader, liefhebber van alle traditionele ambachten, bleef uiteraard kijken. Ik moest goed opletten, want "dit soort werk zie je over een paar jaar niet meer" zei hij. Jaren later haalde hij dit nog aan toen ik zelf op (min of meer) traditionele wijze met houtbewerking begon, hij vond het geweldig (hoewel hij zelf meer van het ijzer was) dat zijn zoon "echt kon werken". Mooie herinnering.

Groets, Rob.

klaas0639
02-06-16, 07:54
Wat een mooi verhaal Rob (en ter zake doend)

mvg
klaas0639

Seek
02-06-16, 08:12
Prachtig verhaal Rob en bedankt voor de informatie.

Het is inderdaad mooi om te zien hoe snel en efficient zulke vaklui met handgereedschap kunnen werken. Dan blijf ik toch maar altijd de eeuwige prutser in mijn schuurtje.

Jelte,89
02-06-16, 09:00
Mooie verhalen inderdaad! Ik vind dat ik ook veel te laat ben geboren ('89) Mijn vrienden snappen bijvoorbeeld het nut van een schaaf/beitel of een goede zaag vaak ook niet, want; "Daar heb je toch een frees of decoupeer/cirkelzaag voor"... Van binnen huil ik dan altijd een beetje ;)

Pel
02-06-16, 09:08
Rob, bedankt dat je ons wijzer hebt gemaakt betreffende het varken, er is helaas al veel over kennis over oude gereedschappen verloren gegaan. Maar gelukkig is het besef de laatste decennia er weer dat deze kennis heden ten dagen soms nog van groot nut kan zijn, o.a voor restauratie.

Groet Pel.

Heckemann
02-06-16, 12:17
Mooie verhalen inderdaad! Ik vind dat ik ook veel te laat ben geboren ('89) Mijn vrienden snappen bijvoorbeeld het nut van een schaaf/beitel of een goede zaag vaak ook niet, want; "Daar heb je toch een frees of decoupeer/cirkelzaag voor"... Van binnen huil ik dan altijd een beetje ;)

Joh, ik ben van '58 en moet heel regelmatig uitleggen aan mensen van mijn leeftijd dat ik het met het handje veel sneller doe dan zij met hun machines (zolang het geen kwestie is van meters maken natuurlijk, eerlijk is eerlijk, dan ga ik ook vaak op de elektriek over) Met een paar meter boeideel met een kraaltje of een deel van een klassiek kozijn ben ik klaar voordat zij hun machines ingesteld hebben. Toen ik introk in mijn huidige werkplaats (we huren die met vijf man) lagen de medehuurders op de grond van het lachen toen ze mijn verzameling klassieke schaven zagen. Goed ter decoratie, maar verder..... Inmiddels zijn ze daar wel van teruggekomen, maar een aanbod om het ze te leren was een brug te ver, helaas :rolleyes:

Er moeten nog ergens in het familiearchief (een aantal kartonnen dozen bij mijn zus op zolder) zwart/wit foto's zijn van dat werk in Eerbeek (of was het nou toch Ommen, ik weet het echt niet meer), als ik die vind zal ik ze scannen en posten.

Groet, Rob.

Piet Groeneweg
02-06-16, 14:26
Dan hierbij drie scans :)
48991
48992
48993

JPAJS
02-06-16, 16:16
Even de PDF scan omgezet in JPG zodat iedereen het kan lezen..........

48994

48995

48996

Pine
02-06-16, 16:35
Varken ,dieploper en dus sponningzaag/schaaf dus
Leuk dat het weer allemaal helder is waar dat varkentje goed voor was/is

JPAJS
02-06-16, 19:48
Voegt niet meer zo veel toe aan dit prachtige verhaal maar toch even de moeite genomen om het onder de scanner te leggen. MOest het boek houtconstructies vanavond hebben en zag dit boek. Ondersteunen samen de scanner.

Uit Handboek voor Timmerlieden 4e druk door H.J. de Groot druk 1930.

49003

Wim56
12-06-16, 18:58
Ik heb dergelijke varkens wel gezien, maar nooit gebruikt. Oude timmerlieden vertelde mij (jaren zeventig) dat deze vroeger onder andere gebruikt werd bij het schaven van een houten dakgoot. Dat gebeurde met een roffelschaaf (ronde zool). Maar voordat men met de roffelschaaf aan de gang ging, schaafde men eerste een groef. De bodem van de groef was ook de bodem van de houten dakgoot. Je wist dan precies wanneer je moest stoppen met de roffelschaaf.

Seek
12-06-16, 20:16
Bedankt Wim. Dat klinkt heel slim! Hoef je niet telkens te meten.

Ik denk dat er nog veel meer zulke toepassingen zijn. En eigenlijk nauwelijks eentje waar die diepe groef op zich het doel is.

Ernest Dubois
12-06-16, 21:49
Ik heb dergelijke varkens wel gezien, maar nooit gebruikt. Oude timmerlieden vertelde mij (jaren zeventig) dat deze vroeger onder andere gebruikt werd bij het schaven van een houten dakgoot. Dat gebeurde met een roffelschaaf (ronde zool). Maar voordat men met de roffelschaaf aan de gang ging, schaafde men eerste een groef. De bodem van de groef was ook de bodem van de houten dakgoot. Je wist dan precies wanneer je moest stoppen met de roffelschaaf.
Dat ga ik volgende keer proberen.

Ik denk dat de gootdissel ertussen komt te pass.

Ernest Dubois
20-06-16, 08:56
Maar toch blijft het een onvolkomen verhaal over dit varken apparat, zoals ~Kees dat al aangeeft, en terwijl ik geen twijfel over dat gebruik bij het maken van een blokgoot heb geeft het geen antwoord die mij gerust kan stelen vooral omdat uit ervaring weet ik dat de holing van een blokgoot niet dieper is dan een cm of 3 terwijl zo'n varken 6 cm diep kan schaffen en en gewoon ploegschaaf 4 cm diepte kan schaffen. Ook loopt de holing van de blokgoot af van de ene uiteinde tot het andere.

Bij deGroot zegt hij het volgende: "Het varken komt veel met de veerploeg overeen en heeft geen gelei. Het is, evenals de veerploeg, van rond stokken voorzien, waaraan de schaaf bij het ploegen kan voortgetrokken worden." En daar houdt het op. Curieuze is het dat er nergens een gebruik voor een varken is gegeven.

usernaamvergeten
20-06-16, 22:50
http://www.casadata.nl/images/uploads/image111.jpg

Oude schuiframen hebben vaak een onderste stijl (of hoe noem je dat?) met weldorpel uit een stuk, met een sponning van zo'n 5-6cm diep ten opzichte van het dikste stuk. Ik zat te denken, misschien werd het varken wel gebruikt om de diepe sponning te maken alvorens de hollingen en bollingen werden aangebracht?

usernaamvergeten
21-06-16, 10:23
49649

Hier nog een stukje over het gebruik, uit het handboek voor timmerlieden van H.J. de Groot.

Ernest Dubois
21-06-16, 10:41
Op welke bladzijde komt die "shot" vandaan?

JPAJS
21-06-16, 12:52
Op welke bladzijde komt die "shot" vandaan?

Bladzijde 79 in vierde druk.

Jullie gaan mij toch niet vertellen dat jullie dat boek ook allemaal binnen handbereik hebben liggen ?? Dan spoor je echt niet als je die ouwe meuk nog interesant vind. :rolleyes:

Ernest Dubois
21-06-16, 12:58
Bladzijde 79 in vierde druk.

Jullie gaan mij toch niet vertellen dat jullie dat boek ook allemaal binnen handbereik hebben liggen ?? Dan spoor je echt niet als je die ouwe meuk nog interesant vind. :rolleyes:
Ja hij staat op de plank. Ouwe meuk vak.

Pine
21-06-16, 15:57
Ik heb hem niet op de plank maar zou hem er graag hebben , ben dol op die ouwe meuk :)

Ernest Dubois
23-07-16, 22:02
https://vimeo.com/175955938


https://archive.org/details/P7181751

Piet Groeneweg
24-07-16, 08:54
Voor de liefhebbers.
De veerploeg en het varken worden uitvoerig beschreven in het boek "Vier eeuwen Nederlandse schaven en schavenmakers" door Gerrit van der Sterre
isbn 978-90-817499-0-9

Ernest Dubois
24-07-16, 09:37
Het resultaat.

50629 50630


https://archive.org/details/P7181750

Pel
24-07-16, 10:05
Het is wel hard gewerkt met zo'n schaaf Ernest, ik zat me nu gelijk te bedenken dat vroeger het hout niet kunstmatig gedroogd werd, het werd hoofdzakelijk aan de lucht gedroogd. Dan moet het m.i. ook wat makkelijker te bewerken als het kunstmatig gedroogd hout van tegenwoordig, met als bijkomend voordeel dat de beitel niet zo snel bot werd. Of was dat voordeel te verwaarlozen? Heb je de holling met een bolle schaaf eruit gekregen?

Groet Pel.

damien
24-07-16, 11:04
Mooi resultaat, er is leven in het varken

Ernest Dubois
24-07-16, 11:11
Het is wel hard gewerkt met zo'n schaaf Ernest, ik zat me nu gelijk te bedenken dat vroeger het hout niet kunstmatig gedroogd werd, het werd hoofdzakelijk aan de lucht gedroogd. Dan moet het m.i. ook wat makkelijker te bewerken als het kunstmatig gedroogd hout van tegenwoordig, met als bijkomend voordeel dat de beitel niet zo snel bot werd. Of was dat voordeel te verwaarlozen? Heb je de holling met een bolle schaaf eruit gekregen?

Groet Pel.
Het is inderdaad kunstmatig gedroogd vuren hout. Maar ik heb de stapel balken goed doorgezocht - heb een redelijk goed relatie met de medewerker daar bij Schuilenga - en de draad is heel fijn, net buiten het hart en weinig knoesten wat wil zeggen dat het hout schaft vrij makkelijk. Het (hard) werk zat in het duwen van de schaaf door de groeven nadat een diepte van meer ongeveer 25 mm bereikt was. Het lag tot zeker maat aan mijn techniek maar ook deels aan een oude schaaf die niet in perfect werkende orde was. Het is ook geen varken maar een ploegschaaf met geleider er af dus mogelijk was dat het ook. Het zou interessant zijn om te weten wat het werkelijk verschil tussen een echt varken en zo'n ploeg was dat het zou kunnen maken en een meerwaard aan een varken geven over hoe ik het hier heb gedaan. Toch vind het altijd prettiger met in de lucht gedroogd hout te werken.