Japanse schaaf opknappen en eerste gebruik

[RVester]

Dat geldt volgens mij voor de metalen westerse schaven waarvan de body gegoten wordt. LIe Nielsen laat die een jaartje buiten rusten voordat ze afgewerkt worden, heb ik eens gezien.
De kanna’s worden gesmeed, dus dat zal anders uitpakken.

Dat gietijzer moet rusten omdat het anders vervormd heb ook gehoord. Maar ik heb ook eens een youtube filmpje gezien over dat nieuwe japanse schaafbodies eerst een jaar in de werkplaats moeten acclimatiseren voordat begonnen kan worden aan de fijnafstelling.

Ik vind het nog steeds het paard achter de wagen spannen om het mes de wig te laten zijn, ipv een aparte wig te maken die de beitel vastzet. Dan blijf je pielen aan je schaafbody naarmate je beitel slijt. Trekken of duwen vind ik eigenlijk een kleiner verschil dan de beitel zichzelf vast te laten klemmen (japans) of het mes met een ander mechanisme vast te klemmen (westers). En eigenlijk is 'westers' meer 'Romeins', want die hadden het bedacht. Hoe dan ook, er zijn mensen heel blij mee. Ik zie wel dat er veel meer kennis is en gedeeld wordt over het afstellen van een japanse schaaf dan over westerse schaven. Bij een japanse schaaf wordt het beitel bed nauwkeurig aansluitend op de beitel geschraapt met roet. Bij een standaard 'restauratie' van een stanley bailey wordt met een lamellenschijf de roest van de kikker verwijderd. Nogal wiedes welke schaaf dan beter schaaft.

 

[Bert Vanderveen]

Dat gietijzer moet rusten omdat het anders vervormd heb ook gehoord. Maar ik heb ook eens een youtube filmpje gezien over dat nieuwe japanse schaafbodies eerst een jaar in de werkplaats moeten acclimatiseren voordat begonnen kan worden aan de fijnafstelling.

Ik vind het nog steeds het paard achter de wagen spannen om het mes de wig te laten zijn, ipv een aparte wig te maken die de beitel vastzet. Dan blijf je pielen aan je schaafbody naarmate je beitel slijt. Trekken of duwen vind ik eigenlijk een kleiner verschil dan de beitel zichzelf vast te laten klemmen (japans) of het mes met een ander mechanisme vast te klemmen (westers). En eigenlijk is 'westers' meer 'Romeins', want die hadden het bedacht. Hoe dan ook, er zijn mensen heel blij mee. Ik zie wel dat er veel meer kennis is en gedeeld wordt over het afstellen van een japanse schaaf dan over westerse schaven. Bij een japanse schaaf wordt het beitel bed nauwkeurig aansluitend op de beitel geschraapt met roet. Bij een standaard 'restauratie' van een stanley bailey wordt met een lamellenschijf de roest van de kikker verwijderd. Nogal wiedes welke schaaf dan beter schaaft.

Ok, dit gaat over de dai, het hout. Dat wordt soms tot tien jaar op stock gehouden voordat het afgemaakt wordt. IK heb een filmpje gezien van een dai-maker die honderden, zo niet duizenden blanks opgestapeld in zijn werkplaats had.

Over het gebruik van een keerbeitel: dat heeft veel te maken met het fenomeen ‘shattering’, dus dat de schaaf gaat hobbelen. Een keerbeitel gaat dat tegen (massa en stabiliteit) en helpt ook om het schaafsel weg te werken..

Gepiel aan de dai? Dat doet de Japanse timmerman voortdurend. Kijk maar hoeveel dunner die van oude vaklui zijn vergeleken met nieuwe. Het bijwerken met papiertjes onder de kanna, nieuwe inlays voor de mond zetten om die weer kleiner te maken, et cetera — nog afgezien van bijstellen en de zool bijwerken en om nog maar helemaal te zwijgen over veelvuldig slijpen van de kanna…

 

[Bert Vanderveen]

En nog een dingetje: van oudsher was ijzer in Japan een kostbare grondstof, die met veel moeite en kosten geproduceerd werd. Niet voor niets is daar het verbinden en construeren verbonden aan het vermijden van spijkers en dergelijke.
Dan is een enkele kanna ook een kwestie van op de portemonnee letten.

(Een Japanse timmerman was vroeger meer dan een jaarloon kwijt aan het opbouwen van zijn basis gereedschap-set. In het Takayama Carpentry Tools Museum in Kobe hebben ze een wand met de gereedschappen die een (tempel)timmerman zo’n beetje gebruikte; dat waren er 213 als ik het me goed herinner. Om die te vergaren had men heel wat meer dan een jaar nodig.)