Welkom bij www.woodworking.nl.
Pagina 1 van de 6 123 ... LaatsteLaatste
Resultaten 1 tot 10 van de 56
  1. #1

    Het haalmes, hoe en wat.

    Heren,

    binnen enkele dagen begin ik met hier een complete handleiding neer te poten om vakkundig met een haalmes aan te slag te gaan, hoe je het beste resultaat verkrijgt, waar moet je op letten tijdens het werken ermee en waarom.

    Hoe slijp je zo een ding, waar moet op gelet worden, waarom zo en niet anders, etc.

    Welke types en vormen zijn er, waar dienen ze voor, waar werden ze voor gebruikt, etc.

    Dat worden enkele forse lappen tekst, met de nodige foto's van haalmessen, het werken ermee, en het eindresultaat.

    Alle vragen en eventuele opmerkingen zijn welkom. Analoog aan de topics over zagen en schaven dus.

    Ps: Frans heeft hier voor een hele omwenteling gezorgt

    Mvg,

    André

  2. #2

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Super!
    Kijk er al naar uit

  3. #3

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Handig. Ik wil binnenkort toch weer een peddel maken...

  4. #4

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Een Haalmes is een... Moet je kijken wat er nu bij komt kijken,,,

  5. #5

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Prima initiatief André, te meer omdat het haalmes ook al zo'n stuk gereedschap is waarvan 't gebruik bij velen niet meer bekend is en dat terwijl 't toch een erg handig en snelwerkend stuk gereedschap is.
    Groet,
    Frans

  6. #6

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    helemaal top
    ik heb er een paar liggen en geen idee wat ik er mee moet .
    gr leroy

  7. #7

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Idem. Ik heb er twee liggen maar weet eigenlijk biet goed hoe ik ze het beste kan slijpen. Eentje is recht de ander gebogen. En beide errug bot en vol bramen.

  8. #8

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Haalmes, snijmes, trekmes, paalmes, verschillende namen voor één en hetzelfde stuk gereedschap.

    Wiki geeft volgende beschrijving: “ Het mes loopt aan beide einden haaks (of bijna haaks) om in een arend, waarop een handvat is aangebracht. Er wordt (de naam zegt het reeds) trekkend mee gewerkt. De snijdiepte is slechts te controleren door het goede gevoel van de man die ermee werkt. Dus niet geschikt voor een amateur of onervaren hobbyist. Bovendien dient de vouw vlijmscherp te zijn om er een goed resultaat mee te bereiken”

    Deze beschrijving dekt de lading al voor een groot stuk, het stuk gereedschap word herkenbaar.

    Maar, de constructie van de diverse messen is soms zo verschillend van elkaar dat we er toch wat dieper moeten op ingaan.

    “Het mes” kan smal of juist heel breed zijn, recht of gebogen, rechthoekig van sectie zijn, of juist niet, lang of kort zijn, etc.

    “De arend” meestal haaks omgezet, soms min of meer in het verlengde van het mes ( Scandinaafs model) soms langs één zijde voorzien van een gesmeed oog (paalmes van de blokmaker)

    “De handvaten” meestal een lang geprofileerd model, soms bolvormig, soms als T vorm, etc.

    Zo gelijkvormig zijn ze dus niet die haalmessen, maar de manier om er mee om te gaan is wel steeds hetzelfde, snijdend hout verwijderen, snel verwijderen zelfs.

    Het is evenals de bijl en de dissel een ruraal stuk gereedschap, en reeds honderden jaren quasi ongewijzigd in gebruik. Zoals bij de meeste ambachtelijke gereedschappen ziet het gebruik er simpel uit, maar de leercurve is redelijk hoog, weinig theorie maar veel praktische oefening is de boodschap. Dit alles, samen met een goed geprepareerd haalmes staat borg voor mooi werk.

    En ja, wat houd dat prepareren dan in?

    scherp geslepen mes, onder de juiste hoek, meestal rond de 20°, een vlakke vouw, en vlijmscherp gewet.
    Een rugzijde die afhankelijk van de aard van het werk mooi vlak, of juist niet vlak moet zijn.

    Het is meestal dit laatste punt waar onbewust nogal eens tegen gezondigd word. Anders dan bij een schaaf zit op een haalmes geen dieptebegrenzing, de bediener moet daar zelf voor zorgen tijdens het werken.
    Door de snijhoek (een wig) wil het mes steeds dieper in het hout, dit word tegengegaan door tijdens het snijden de handvaten wat op te lichten.
    Maar in de praktijk moet je constant blijven corrigeren, oplichten, terug wat drukken , weer oplichten, etc. Je krijgt dus een uitgevlakte golfbeweging te zien om bij een werkstuk een min of meer vlakke snede te verkrijgen.
    Dus, om het mes te sturen moet de snede steeds op en neer kunnen “scharnieren” zeg maar. Maar om te kunnen “scharnieren” moet er ergens een scharnierpunt liggen.
    En hier komt de aap uit de mouw, bij een vlakke rug ligt dit punt achteraan het mes, bij een mesbreedte van 35mm betekend dit dat de snede scharniert met een boogradius van 35mm, wat dan weer impliceert dat de kleinste beweging met de handvaten resulteert in een extreme beweging van de vouw, en geloof me, daar valt nauwelijks gecontroleerd mee te werken.
    Dus als conclusie: geen vlakke rug. Nee, dat is dan weer tekort door de bocht.

    Voor sommige jobs heb je nu juist een vlakke rug nodig, waarbij het bovenstaande bezwaar komt te vervallen. Even verduidelijken, bij werken met groen hout, of met gekliefd hout van korte lengtes is een vlakke rug een zegen. Bij deze job gaat het er meestal om dat je van een onregelmatige sectie een vierkante, rechthoekige of ronde sectie maakt, meestal op een snijpaard. Het hout word geklemd en met het snijmes met vlakke rug word het hout dungeschild met lange halen, zonder te sturen met de handvaten, het mes zoekt zelf zijn weg. Op lengtes tot ong. 1m werkt dit perfect, ook omdat de gewenste sectie niet perfect op maat moet worden gebracht. De reden hiervoor, nat hout snijd bijna vanzelf, dus weinig weerstand op de snijhoek, die dan weer weinig neiging gaat vertonen om in het hout te duiken. Bij gekliefd hout idem, het haalmes loopt perfect evenwijdig met de vezel, dus ook hier weer een kleine neiging om in het hout te duiken.

    Het paalmes van de blokmaker valt in deze categorie, dit is dus een mes met een vlakke rug, omdat het werk steeds in nat, en gekliefd hout geschiede.

    Anders word het als je regelmatig in droger hout van langere lengtes moet werken, of als er veel moet weggesneden worden en dit op wisselende dieptes, of in wisselende hardheden ( spint, kernhout, kwasten) Hier moet de bediener wel steeds kunnen corrigeren, maar omdat het hier meestal gaat om later zichtbaar werk word er aan het eindresultaat hogere eisen gesteld.
    Goed uitgevoerd snijwerk met het haalmes vraagt geen verdere bewerking meer, dat is glad, dus tijdswinst.

    Maar om glad snijwerk af te leveren mag er geen golfpatroon voelbaar zijn, de correcties in de stand van het mes moeten dan ook met korte bewegingen kunnen gemaakt worden.
    Hoe kunnen we deze correctietijd nu verkorten? juist, door de boogradius van het scharnierpunt in te korten.

    Wat in de praktijk wil zeggen dat dit scharnierpunt meer naar voor, richting snede moet komen te liggen, = kortere straal. Eureka!!!!
    Hier komt dus de bolle rugzijde om het hoekje kijken, nu is bol een groot woord voor een rugzijde die ong. 0,5 tot 1mm bol komt te staan, waarbij het hoogste punt op 1/3 van de mesbreedte komt te liggen, te rekenen vanaf de snede.
    Deze bolle vorm bereiken we het makkelijkst door met een vlakke wetsteen onder een heel lichte hoek de rug te wetten vanaf de snede.
    Eens deze correctie doorgevoerd voelt je het haalmes veel beter aan, corrigeren tijdens het snijden is nu een fluitje van een cent geworden.

    Met het woord “bol” willen we niet zeggen dat de rugzijde nu een cirkelsegment geworden is, nee, het is eerder een vlakke rug welke voorzien word van een vlakke facetkant die tot 1/3 van de mesbreedte loopt.

    Tot zover deze eerste kennismaking met het haalmes.


    Mvg,

    André

  9. #9

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Hoi Andre, dat is alvast een mooi begin over het haalmes. heel informatief.

  10. #10

    Re: Het haalmes, hoe en wat.

    Vandaag deel II over "het haalmes",

    “Het” haalmes bestaat niet, dat mag al duidelijk zijn, er zijn legio verschillende modellen en verschijningsvormen, elke speciale vorm meestal toegespitst op één welbepaalde taak.

    Het “U” vormige haalmes is specifiek ontwikkeld voor het uithollen van vlakke delen zoals stoelzittingen, maar het is ook een uitgelezen tool voor de kuiper die er de duigen van vaten mee uitholt.

    Het rechte haalmes, waarbij ook de handvaten meestal in het verlengde van het mes staan, je kan het ding het beste vergelijken met een fietsstuur. Voornaamste toepassing is het ontschorsen van boomstammen.

    En dan de (licht) gebogen exemplaren, welke meestal in twee richtingen zijn gebogen, veruit de meeste haalmessen leunen aan bij dit ontwerp. Het zijn de alleskunners van de haalmessen. Je vind ze in alle mogelijke afmetingen en diktes, waarbij sommige messen voorzien zijn van een verdunning van het lemmet, enkel de rug heeft de volledige dikte, de rest van het mes is maar half zo dik als de rug.
    Deze laatste types zijn voor het meest voorkomende snijwerk het beste qua vorm en snijbeeld. Het grote voordeel schuilt hem in de korte vouw als gevolg van de geringe mesdikte, dus weinig weerstand bij het snijden. De snijhoek is echter identiek aan de andere haalmessen (20°)

    De haalmessen waarbij het lemmet overal dezelfde dikte heeft worden soms voorzien van twee vouwen, een grote vlakke vouw met een hoek van 15 à 18°, word aangebracht om het dikke lemmet naar de snede toe dunner te maken, daarna komt de eigenlijke vouw eraan, met een hoek van 20°. Deze secundaire vouw is geen microbevel, maar een volwaardige korte vouw. Andere haalmessen houden het op één vouw. Veel heeft te maken met de houtsoort waar in moet gewerkt worden, bij het werk in harde houtsoorten heb je baat bij een verjongde snede, deze geeft minder weerstand bij het snijden, ook het uitbreken van houtspanen verminderd serieus.

    De meeste haalmessen vinden we op rommelmarkten en dergelijke, maar dat zijn meestal lelijk verwaarloosde dingen, slijphoek of vorm van de rugzijde lijken in de meeste gevallen nergens meer op. Nog een gekend euvel zijn de loszittende handvaten, daar moet iets aan gedaan worden, met loszittende handvaten is namelijk niet, of nauwelijks juist te werken.
    Werk aan de winkel dus om hier terug een werkende tool van te maken.
    Qua staalkwaliteit zijn de aangeboden haalmessen meestal heel behoorlijk, de vroegere fabrikanten wisten waar ze mee bezig waren, dat is wel duidelijk.

    Alvorens te beginnen scherpen moet eerst alles ontroest worden, en wat los zit moet terug vast komen te zitten.
    Origineel werden de houten handvaten vastgeklonken, men bereikte dit door de arenden doorgaand te maken en eens de handvaten geplaatst een rondsel tussen de onderkant van het handvat en arend te plaatsen, de arend werd vervolgens geklonken, het eindresultaat was een muurvast zittend stel handvaten.

    In de loop der jaren komt er helaas altijd wel speling in deze verbinding, wisselende vochtigheid, jaren van misbruik, of gewoon slijtage, etc. De klinkverbinding opnieuw opstuiken lukt slechts zelden, ook omdat ondertussen de arenden teveel speling gekregen hebben in de handvaten.
    De enige manier om deze handvaten terug muurvast te krijgen bestaat er in om de ruimte tussen arend en houten handvat op te gieten met epoxy, dat lukt altijd, en is quasi onzichtbaar.

    Eens we terug een haalmes hebben, wat ontdaan is van roest en waarbij de handvaten opnieuw muurvast zitten, is de tijd gekomen om het ding opnieuw aan het werk te krijgen.

    Slijpen dus, waarbij de vorm nu niet bepaald uitnodigt om aan de slag te gaan met de slijpsteen.
    Nou, eens je gezien hebt hoe het moet word dat een klusje van niks.

    Volgende aflevering gaan we dus slijpen en afwetten, met als eindresultaat een vlijmscherp en werkend haalmes.

    Ook nog wat foto's van diverse haalmessen, met verschillende mesdiktes en de gevolgen daarvan op de snedevorm.


    Mvg,

    André

    Attached files

 

 

Forum Rechten

  • Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
  • Je mag geen reacties plaatsen
  • Je mag geen bijlagen toevoegen
  • Je mag jouw berichten niet wijzigen
  •  
This website uses cookies
We use cookies to store session information to facilitate remembering your login information, to allow you to save website preferences, to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners.
     
Back to top