Welkom bij www.woodworking.nl.
Resultaten 1 tot 8 van de 8
  1. #1

    reischaaf of rijschaaf

    Al lange tijd is er discussie over het woord reischaaf of rijschaaf.
    Niet alleen in het forum, maar ook onder houtbewerkers onderling.
    Welk woord is goed en welk is fout vragen sommigen zich af.
    Hieronder een uitleg van een Nederlands taaldeskundige.

    De digitale Van Dale zegt:
    rei不chaaf
    de

    eerste editie 1864, Van Dale zegt:
    rei不chaaf
    1布ie reeschaaf

    En als je dan kijkt bij 'reeschaaf', staat er:
    - reeschaaf
    ree不chaaf
    de
    van rei (geschaafde lat)

    eerste editie 1864
    1 schaaf met een blok van 70 cm lengte en twee handvatten, om reeds geschaafd hout te polijsten
    vormvariant: reischaaf

    De eerste editie van Van Dale, uit 1864, zegt:
    Reeschaaf, Rijschaaf, v. (...aven), schrijnwerkersgereedschap.
    De van rei (geschaafde lat)

    Het werkwoord 'afreien' of 'afrijen' staat niet in die eerste druk.
    Duidelijk is dat het vroeger zowel met 'ee' als met 'ij' mocht.
    afreien
    af瓶ei鋲n
    overgank. werkw.; reide af; h. afgereid
    1夫lak afwerken

    En taal is aan verandering onderhevig maar, keuze is gemaakt dat het nu met 'ei' moet.

    De schrijfwijze: rijschaaf is dus fout, en is heel oud Nederlands.
    Alleen juist zijn: reischaaf en reeschaaf.
    __________________________________________________ ____________________________________

    Oorsprong van de lange ij:
    Hoe is onze lange ij ontstaan?
    De ij is van oorsprong een verlengde i.

    Woorden als prijs en schijnen werden in de Middeleeuwen geschreven als prise en schinen.
    Om in de schrijftaal duidelijker aan te geven dat deze i lang moest worden uitgesproken,
    verdubbelde men hem: priise, sc(h)iint ('schijnt').
    Later kreeg de tweede i een haaltje (j).
    Dat was mede omdat er in de Middeleeuwen vaak geen punt op de i werd gezet en ii soms verward werd met de u.

    Vanwege die verwarring met de u raakte overigens ook de y (de i-grec),
    in sommige woorden in gebruik als schriftelijke weergave van een [ie]-klank.
    Het woord wijf (in de Middeleeuwen uitgesproken als [wief]) kon volgens,
    Nicoline van der Sijs (in haar boek Taal als mensenwerk.
    De geschiedenis van het ABN) geschreven worden als wif, wiif, wyf en wief.

    In de loop van de zestiende eeuw veranderde de uitspraak van de ij: van [ie] naar [ei].
    De ei is ontstaan uit een e voor woorden met -nd of -nt
    (wij zeggen einde, maar het Duits nog steeds Ende),
    uit de Germaanse lettercombinatie egi (zo kennen wij zeil en het Duits Segel),
    of uit de combinatie ai (heide, naast het Gotische haidi).

    De ei werd vroeger uitgesproken als [ee] en later als [ai].
    Tussen 1500 en 1700 veranderde de uitspraak in [ei].
    Het gevolg van dit alles was dat rond 1700 de uitspraak van de ei en ij samenviel.
    Daarmee kwamen ook de spellingproblemen: is het nu peil of pijl, reizen of rijzen?
    Het onderscheid tussen ei en de ij is op schrift altijd blijven bestaan.

  2. #2

    Re: reischaaf of rijschaaf

    Hierbij is ieders mond nu wel gevuld dunkt me :lol: .

    Wel een heel interessante uitleg!

    En nu; schaven maar!

  3. #3

    Re: reischaaf of rijschaaf

    Heftige kost voor een simpele houtbewerker! (Maar wel heel interessant).

    Dus als ik het goed begrijp is tegenwoordig reischaaf de juiste spelling?

    We moeten de rijschaaf echter niet vergeten anders wordt het lastig op marktplaats een lange schaaf te scoren. Ik vraag me af wanneer de taaldeskundigen gaan toegeven aan het veel gebruikte rijschaaf.

  4. #4

    Re: reischaaf of rijschaaf

    Citaat Oorspronkelijk geplaatst door Seek
    Heftige kost voor een simpele houtbewerker! (Maar wel heel interessant).

    Dus als ik het goed begrijp is tegenwoordig reischaaf de juiste spelling?

    We moeten de rijschaaf echter niet vergeten anders wordt het lastig op marktplaats een lange schaaf te scoren. Ik vraag me af wanneer de taaldeskundigen gaan toegeven aan het veel gebruikte rijschaaf.
    Ja Seek, en dat is het als dus vanaf 1950.
    idd erg uitgbereid, maar ik heb het 3 taalkundigen gevraagd, en die waren het met elkaar eens,
    zonder dat ze contact met elkaar hebben gehad. Ze kennen elkaar echter wel.
    Dus rijschaaf is fout.
    Alle webwinkels die het anders schrijven zitten dus fout.
    En andere taaldeskundigen, zijn blijkbaar niet zo taalkundig.
    Veel mensen die de gereedschap boeken schreven en schrijven zijn geen taalkundigen maar hebben een titels als, Ingenieur, vaak mensen met HTS opleiding.
    En idd, nu schaven met dat historische ding, lol. :lol:

  5. #5

    Re: reischaaf of rijschaaf

    Nou Zweihaak je hebt het zaagsel daar boven goed opgeschut. Ben blij dat ik den Drenth ben, want daar is de ij vaak een ie en de rest dus een ei(tje). Dus het is maar beter het Nederlands te vertalen uit het Drents, dan maak jij (ie) ook geen fouten
    Het zaagsel wordt wel minder..........
    vr.gr. Jan Pranger

  6. #6

    Re: reischaaf of rijschaaf

    Hah... en mijn moeder werd altijd boos als ik 'heide' op z'n Schiedams als 'haide' uitsprak :-)

    Arthur

  7. #7
    oud hout
    Ingeschreven
    Mar 2008
    Locatie
    Allentown, PA, USA (Metrisch Ambassadeur)
    Berichten
    3.457

    Re: reischaaf of rijschaaf

    Citaat Oorspronkelijk geplaatst door ArtHarg
    Hah... en mijn moeder werd altijd boos als ik 'heide' op z'n Schiedams als 'haide' uitsprak :-)

    Arthur
    Dan zal ze wel blij geweest zijn met de plat-Haagse versie.

    Ik heb de taal in het algemeen altijd een erg interessant onderwerp gevonden. Ook al heb ik HTS gedaan, ik vind de taal belangrijk omdat het een essentieel element in de communicatie is. Voornoemde Nicoline van der Sijs heeft ook een boek geschreven over de Nederlandse woorden die in het Amerika van nu nog gebruikt worden. Dat is leuk om te lezen maar leuk om er als Nederlander mee te blitsen met bepaalde woorden als cookie en stoop hier in de USA.

  8. #8

    Re: reischaaf of rijschaaf

    En boss, en capsize, en capstan (hoewel die laatste twee niet via Amerikaans Engels maar via Brits Engels zijn gekomen). En Santa Claus natuurlijk.

    De invloed van het Nederlands op het Amerikaanse Engels (en op andere kenmerken van de Amerikaanse cultuur, zoals bijvoorbeeld de donut, die afkomstig is van onze oliebol, eigenlijk oliekoek) is overigens tamelijk gelokaliseerd in tijd en plaats - komt vooral van de Hollandse achtergrond van Manhattan, en in mindere mate van upstate New York en New Jersey. Tot het begin van de 20e eeuw werd er op bepaalde plaatsen in New Jersey nog 'Jersey Dutch' gesproken, een archasche variant van het Nederlands (die overigens minder begrijpelijk was voor Nederlanders van nu dan bijvoorbeeld Afrikaans). Daar eten ze dan ook nog altijd apestaarten...

    Ook de vele Kills in New York en Pennsylvania zijn van oorsprong Nederlands - in naam. Zoals de Catskill Mountains, en de Beaverkill, de Fishkill, en de Schuyllkill (skookil...) rivieren. Van een oud Nederlands woord voor water/rivierarm. Vinden we bij ons nog terug als de kil van Hurwenen, en de Dordtse kil...

 

 

Forum Rechten

  • Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
  • Je mag geen reacties plaatsen
  • Je mag geen bijlagen toevoegen
  • Je mag jouw berichten niet wijzigen
  •  
This website uses cookies
We use cookies to store session information to facilitate remembering your login information, to allow you to save website preferences, to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners.
     
Back to top