PDA

Bekijk Volledige Versie : Lijn olie en tungolie



ViTu
01-12-12, 09:46
Hallo!

Ik gebruik nu een tijdje als afwerking tungolie met een beetje natuurlijke terpentijn daar doorheen. Het hout wordt van de olie donkerder van kleur, de tekening komt er mooi uit etc etc, allemaal bekend.

Echter schrik ik er altijd van dat het hout dan toch weer een stuk donkerder wordt vgl met het pas geschaafde. Iep bijvoorbeeld wordt donkerder en bruiner ipv lichtgeel zoals het was. En beuk gaat richting oranje. Grenen wordt donkerder en geler. Noten lijkt redelijk gelijk van kleur te blijven en wordt alleen donkerder.

Mij vraag is of dit allemaal net zo is met lijnolie? Verkleurt dat het hout op dezelfde manier?

Andere vraag. Wat is het effect van was en van lak toevoegen aan lijnolie?

Nog een vraag, kan je dat ook toevoegen aan tungolie met goed eindresultaat?

Alvast bedankt!

kodama
01-12-12, 10:26
Vitu,
zelf gebruik ik ook al jarenlang tungolie met goede resultaten. De verkleuring is normaal en kan je niet veel aan doen. Lijnolie daarentegen verkleurd ook en is geliger en nog minder mooi dus daar zal je het probleem zeker niet met oplossen. Lijnolie is naar mijn mening in all opzichten inferieur aan tungolie, de oppervlakte kwaliteit, weerbaarheid en bescherming zijn nooit zo goed als bij tungolie.

Aangaande de was:
Ik heb al mengsels gemaakt van tungolie, natuurlijke terpentijn en carnauba was. De was zorgt ervoor dat de laag harder en slijtvaster wordt en is zeer eenvoudig bij te werken in geval van lichte beschadiging.
Voor het berieden is voorzichtigheid geboden. Dit is hoe ik tewerk ga.
Verwarm de terpentijn 'au bain marie' tot als de carnauba was lichtjes begint op te lossen. Houd deze temperatuur aan en roer tot als alle was is opgelost. Na het afkoelen tot ongeveer 30 graden voeg ik de olie toe in de juiste verhouding.
Ik probeer niet teveel aan te maken maar zeker genoeg voor het project. Als het een tijdje op het schap staat kan het beginnen schiften. Dit is geen probleem gewoon even schudden en het is weer klaar voor gebruik.
De verhouding die ik hanteer is ťťn deel carnauba was op tot vier delen olie. De hoeveelheid terpentijn hangt af van je toepassing. Deze verhoudingen kan je zelf aanpassen naar wens en na er wat ervaring mee op te doen zal je zelf wel weten welke verhouding voor jouw ideaal is.

Zorg dat je voorzorgen neemt voor brandgevaar, opgewarmde terpentijn is ontvlambaar! Ik houd altijd een brandblusser en een branddoek in de buurt.

Eerst breng ik twee lagen verdunde tungolie aan zodat het hout goed verzadigd raakt. Pas daarna begin ik heel dunne lagen met de was op te bouwen telkens wanneer de vorige laag net niet volledig droog is dit bevorderd de onderlinge hechting. Hoe harder je wrijft met je katoenen doek en hoe meer dunne lagen je aanbrengt hoe dieper de nerf zichtbaar wordt. Gerbuik altijd weinig olie en doe ze nooit rechtstreeks op het hout maar op het doek.
Het resultaat is altijd afhankelijk van het aantal lagen en de manier hoe je het aanbrengt. Ik gebruik deze methode al jaren en vind ze zeer gemakkelijk met een hoogstaand resultaat.

ViTu
01-12-12, 12:03
Wauw wat een mooi antwoord, bedankt!

En weet iemand hoe het zit met lak vermengd met olie, wat is dat precies en wat doet dat en wat voor kleureffecf heeft dat?

dopeling
01-12-12, 12:51
Het aubainmarie verwarmen kun je dan wel het beste doen met een electrisch warmplaatje zonder open vuur (in de buurt) in een beluchte open ruimte. Ik weet van iemand die na de open vuur werkwijze een zwart plafond had en dan had hij nog geluk. Verder een heel mooi beschrijving van een goede techniek. Minder verkleuring van het hout krijg je bijvoorbeeld met OSMO hardwax olie.

rickkoorman
01-12-12, 13:58
Je zou eens druivenpitolie kunnen proberen. Mijn (geringe) ervaring is dat deze olie-variant weinig kleurt. Lichte houtsoorten blijven dus redelijk licht....

kodama
01-12-12, 14:15
Druivenpitolie wekt mijn nieuwsgierigheid maar waar vind je dat? Rik, kan je ook iets vertellen over de eigenschappen? Geeft het een goede waterwerende laag en is ze slijtvast?

rickkoorman
01-12-12, 17:53
@Kodama : Druivenpitolie kende ik al vanuit gebruik in de keuken. Toen ik een snijplank moest maken voor iemand met een notenallergie heb ik de druivenpitolie maar eens gebruikt. Voordat ik dat deed heb ik eerst even advies gezocht bij onze eigen HenkVerhaar . Henk weet echt enorm, enorm veel over dergelijke producten. Ik heb nog geen terugkoppelingen gehad over hoe de olie zich houdt door de tijd heen aangezien ik het pas erg kort ben gaan gebruiken. Mijn druivenpitolie voor de houtbewerking komt bij de Jumbo weg, deze variant is wat dunner dan de druivenpitolie die ik had staan.

henkverhaar
01-12-12, 23:43
Druivenpitolie is vooral heel goed voor objecten die met voedsel in contact komen - net als walnotenolie. Het zijn 'licht' drogende oliŽn, dus ze zullen ook nog enigszins polymeriseren; dat wat lijnolie en chinese houtolie (tungolie) veel meer doen. Een echte duurzame afwerking zul je met druivenpitolie en walnotenolie niet krijgen, maar wel beter dan met bijvoorbeeld olijfolie of slaolie. (zie ook http://en.wikipedia.org/wiki/Drying_oil ; druivenpitolie heeft een joodgetal van ca 125).

Ik heb het zelf niet uitgeprobeerd, en Matthieu zal ongetwijfeld weten waar hij mee bezig is, maar het mengen van drogende olie en was (carnauba of iets anders), lijkt me niet een heel geslaagde werkwijze. Dit soort wassen reageren (voor zover mij bekend) niet met de polymeriserende olie en zullen zich dus 'gewoon' als 'opgelost' materiaal in de uiteindelijke hars (de lijnolie of tungoliepolymeer) gedragen. Afhankelijk van hun eigenschappen werken ze dan meer of minder als weekmakers - ik kan me niet voorstellen dat een tung- of lijnoliehars van er in opgeloste was (zelfs geen carnaubawas) harder of duurzamer wordt - maar nogmaals, ik spreek niet uit ervaring, dus ik kan het zo maar mis hebben...

Een lak (pardon - vernis) of plantaardige hars in je olie kan wel met de olie reageren en zal dus een ander soort afwerking opleveren. Sterker nog, de klassieke manier van vernis maken is door het oplossen van bepaalde harsen (dammar, copal, etc.) in lijnolie (met siccatief), waardoor de eigenschappen van het normaliter tamelijk zacht opdrogende lijnoliepolymeer door pre- en copolymerisatie van olie en hars wijzigen - er ontstaat dan een veel harder, en taaier materiaal, een echte klassieke vernis.

Overigens hebben al deze lijnolieproducten, zeker met, maar in principe ook zonder siccatief, het probleem dat ze nooit uitgereageerd zijn, en op een gegeven moment zelfs weer door de doorgaande reactie uit elkaar gaan vallen - dat geldt met name voor lijnolieproducten mťt siccatief. Een van de redenen waarom oude schilderijen op een zeker moment 'ten onder gaan'. Dat geldt voor de vernislagen - die je kunt verwijderen en weer opnieuw aanbrengen - maar in mindere mate ook voor de verflagen zelf. Daarnaast zijn veel pigmenten ook niet stabiel, zeker niet onder invloed van de siccatieven, zodat we vermoeden dan de kleurschakering van sommige schilderijen zoals we die tegenwoordig zien absoluut niet overeenkomt met wat de schilder zag en bedoelde...

rickkoorman
02-12-12, 06:32
Wat heb ik gezegd ? Henk is een wandelende bron van kennis. Dit jaar kwam Henk naar Zwolle om een stukje pokhout op te halen. Na de koffie zijn we samen even naar de molen geweest die bij mij in de straat staat. Daar slaan ze een aantal keren per maand lijnzaadolie. Ik had de komst van Henk aangekondigd en de molenaar (tevens meubelmaker www.tonnema.nl) wilde Henk zelf wel even rondleiden. Wat de molenaar niet wist was dat Henk het een en ander wist over olieen. De molenaar vertelde later dat hij wel anders is gaan kijken naar zijn eigen product nu hij er nog meer over wist....Ik vond het wel een grappig geheel...

kodama
02-12-12, 16:16
Amai dat is een hele boterham informatie, bedankt Henk.

Aangaande de Carnauba was.

Dit soort wassen reageren (voor zover mij bekend) niet met de polymeriserende olie en zullen zich dus 'gewoon' als 'opgelost' materiaal in de uiteindelijke hars (de lijnolie of tungoliepolymeer) gedragen.
Ik veronderstel dat je bedoeld dat de was hierdoor niet uithard?

Ik moet bekennen dat ik van chemie niet veel kaas heb gegeten, maar mijn redenering is als volgt. Vergeet niet dat er terpentijn wordt gebruikt om beide producten op te lossen en te verdunnen. Misschien binden ze wel?? Als pure tungolie uithard blijft deze elastisch, dat kan je duidelijk merken bijvoorbeeld aan de rand van de fles waar je hem uithaalt, carnauba was daarentegen word erg hard.
Siccatief is bij tungolie trouwens overbodig.
Ik kan deze stelling niet bewijzen op een wetenschappelijke basis maar in het huis van mijn vader heb ik de trap met mijn tungolie was mengsel afgewerkt en de vloer met tungolie zonder de carnauba was. Op twee jaar tijd was er een zeer duidelijk verschil in slijtage te merken en hebben we besloten om de vloer op dezelfde wijze te behandelen met een beter resultaat tot gevolg.

Vaak gebruik ik nog wat citrusolie maar max. 10% en vermits ook dit verdund gebruik dan 10% minder terpentijn. Dit geeft ook een iets aangenamere geur bij de verwerking.

Als je dan ook nog een schimmel en insectenwerend effect wil bekomen kan je er ook boorzuur aan toevoegen. Dit heb ik nog maar ťťn keer geprobeerd bij een restauratie voor een buitentoepassing waar schimmel een probleem was. Het boorzuur lost echter moeilijk op en mijn ervaringen hiermee in combinatie met olie zijn erg beperkt.

Ik ben altijd bereid mijn ideeŽn aan te passen maar blijf tot hiertoe toch nog overtuigd van mijn toepassing. Het zou wel een goed experiment zijn om een proef opstelling te maken en verschillende ooien en technieken te testen op verschillende houtsoorten.

De ultieme afwerking blijft toch het glanzende oppervlak van een vlijmscherpe handschaaf.

henkverhaar
03-12-12, 08:56
Aangaande de Carnauba was. Ik veronderstel dat je bedoeld dat de was hierdoor niet uithard?

Ja. Althans de carnaubawas zal niet meedoen in het hardingsproces van de tung- of lijnolie. Je krijgt dus een lijnolie- of tunghars (het gepolymeriseerde resultaat van de harding van de olie) waar de carnaubawas als toevoeging inzit, net als plastics met toevoegingen, zoals weekmakers. Of de carnaubawas echt als weekmaker werkt, of anderszins de hars beÔnvloedt weet ik niet, ik heb het zelf nog nooit geprobeerd. Gezien het feit dat sommige bekende weekmakers niet veel kleiner (moleculair gezien dan) zijn dan de componenten van carnaubawas, en gezien het feit dat de carnaubawasmoleculen iig een stuk kleiner zijn dan de harspolymeren ga ik er van uit dat 'weekmaken' zeker een deel van de resultaten zal zijn, maar het is zeker niet uitgesloten dat een tungoliehars met carnaubawas (ook) gewenste eigenschappen vertoont. Zoals gezegd, ik heb het niet geprobeerd, en jij wel, dus ik zal jouw ervaringen niet tegenspreken.


Ik moet bekennen dat ik van chemie niet veel kaas heb gegeten, maar mijn redenering is als volgt. Vergeet niet dat er terpentijn wordt gebruikt om beide producten op te lossen en te verdunnen. Misschien binden ze wel?? Als pure tungolie uithard blijft deze elastisch, dat kan je duidelijk merken bijvoorbeeld aan de rand van de fles waar je hem uithaalt, carnauba was daarentegen word erg hard.

Terpentijn doet wel mee in de uitharding, iig bij lijnolie, en naar ik aanneem ook bij tungolie. Dan nog ga ik er van uit dat de carnaubawas chemisch gezien niks doet.


Siccatief is bij tungolie trouwens overbodig.

Dat weet ik zo niet, dat zal denk ik ook afhankelijk zijn van de toepassing en gewenste eigenschappen. Voor zover ik me kan herinneren zijn er tungolieproducten die wel degelijk siccatief bevatten. Net zoals er lijnolieproducten zijn die geen siccatief bevatten. Wel is bekend dat tungolie van zichzelf sneller polymeriseert dan lijnolie.


Ik kan deze stelling niet bewijzen op een wetenschappelijke basis maar in het huis van mijn vader heb ik de trap met mijn tungolie was mengsel afgewerkt en de vloer met tungolie zonder de carnauba was. Op twee jaar tijd was er een zeer duidelijk verschil in slijtage te merken en hebben we besloten om de vloer op dezelfde wijze te behandelen met een beter resultaat tot gevolg.

Da's op zich een interessante observatie. Het kan natuurlijk verschillende oorzaken hebben. Misschien slijt bij een tung/carnaubamengsel de tunghars sneller weg, waardoor er een 'pure' carnaubalaag overblijft. Of vindt er tijdens het uitharden een 'scheiding' van de hars en de carnaubawas plaats, zodat je een laagje carnaubawas 'over' de hars krijgt. Of krijgt een tungoliehars/carnaubawas afwerking inderdaad een duurzamer eigenschap die een normale tungoliehars niet heeft. Maar kennelijk heeft het voor bepaalde toepassingen zin om een tungolie/carnaubawas mengsel te maken.


Vaak gebruik ik nog wat citrusolie maar max. 10% en vermits ook dit verdund gebruik dan 10% minder terpentijn. Dit geeft ook een iets aangenamere geur bij de verwerking.

Ik maak mijn lijnolieproduct ook met een mengsel van citrusolie en terpentijnolie - ook voor de geur. Ik vind ze allebei lekker ruiken overigens. Fucntioneel is er volgens mij geen verschil. Wel denk ik dat, zeker als je grote hoeveelheden nodig hebt (industriele productie) dat citrusolie goedkoper is dan terpentijn - citrusolie is een 'afvalproduct' van de citrusvruchtenindustrie. Milieukundig zijn er volgens mij geen verschillen. En qua toxicologie voor de gebruiker maakt het ook niet uit of je citrusolie, terpentijn of peut gebruikt. Oplosmiddelen zijn altijd slecht - in grote hoeveelheden en bij continue blootstelling. Incidentele blootstelling kan niet of nauwelijks kwaad.


Als je dan ook nog een schimmel en insectenwerend effect wil bekomen kan je er ook boorzuur aan toevoegen. Dit heb ik nog maar ťťn keer geprobeerd bij een restauratie voor een buitentoepassing waar schimmel een probleem was. Het boorzuur lost echter moeilijk op en mijn ervaringen hiermee in combinatie met olie zijn erg beperkt.

Boorzuur is niet echt heel fijn of heel effectief - het werkt wel. Als het zo moeilijk verwerken is zou ik echter toch naar andere, modernere schimmelwerende toevoegingen gaan kijken - tenzij je perse geen 'echte' bestrijdingsmiddelen wilt gebruiken.


Ik ben altijd bereid mijn ideeŽn aan te passen maar blijf tot hiertoe toch nog overtuigd van mijn toepassing. Het zou wel een goed experiment zijn om een proef opstelling te maken en verschillende ooien en technieken te testen op verschillende houtsoorten. De ultieme afwerking blijft toch het glanzende oppervlak van een vlijmscherpe handschaaf.

Zoals gezegd, jij spreekt uit ervaring, ik alleen maar uit theorie. Als jouw ervaring is dat een tungolie/carnaubawas mengsel betere eigenschappen heeft dan tungolie alleen, dan zal ik dat zeker niet tegenspreken. Een test lijkt me, op termijn, best leuk.

Henk

ViTu
06-12-12, 08:24
@ rickkoorman @ dopeling: bedankt voor de suggesties! ga ik tzt eens proberen.
@ henkverhaar: bedankt voor de uitgebreide en zeer informatieve toelichtingen!
@ de rest bedankt voor de informatieve aanvullingen!

Nu rest mij nog een vraag, soms lees ik dat men polyurethaanlak toevoegt aan de lijnolie of tungolie, of toevoegt aan een mix van lijn,- en tungolie. Wat is dat precies die lak, en wat doet die lak met de olie?

Alvast bedankt voor de (lange) reacties!

henkverhaar
06-12-12, 09:06
A] het is geen lak maar een vernis - maar dat is een vrijwel universeel spraakgebruik/misverstand. Een mengsel van olie en vernis staat vaak bekend als een 'Danish Oil' oid. De bedoeling is dat je een product krijgt dat eigenschappen van olie (doordringing) en vernis (harde afwerking) krijgt waarbij je een afwerking IN en OP het hout krijgt in zo min mogelijk bewerkingen. Of dat uiteindelijke een geslaagde aanpak is moet ieder voor zich maar afwegen, maar feit is dat het veel gebruikt wordt ivm tijdwinst - met name dus in serieproductieomgevingen. Een goede olie/vernis combinatie zal zodanig gekozen zijn dat de olie werkt als oplosmiddel (verdunner) voor de vernis, en de vernis als copolymeriseerder voor de olie - olie en hars (vernis) zullen dus optimaal moeten reageren (samen 'uitharden'). Ik vermoed dat een 'PU lak' daarvoor niet de meest voor de hand liggende vernis is - het droogt wel lekker snel, maar zal daarom waarschijnlijk minder goed combineren met de olie. Ik zou eerder voor een klassieke (hars)vernis of een alkylhars vernis kiezen.

ViTu
06-12-12, 09:44
Beste Henk,

Wederom bedankt voor je verhaal en kennis. Wat goed!

Uit nieuwschierigheid ben ik nu wel benieuwd geworden welke afwerkingen jijzelf zoal gebruikt. Heb je specifieke mengsels/werkwijzen die jezelf toepast? Welke resultaten behaal jij daarmee?

Alvast bedankt!

henkverhaar
07-12-12, 09:29
lijnolieproducten. Tegenwoordig meestal zelf gemengd: 50% rauwe lijnolie (ik heb nu een mooie fles van de molen in Zwolle staan...), 5% standolie, 43% oplosmiddel (terpentijn, citrusolie/limoneen), 2% mengsiccatief.

Voor de boorden van mijn kano: owatrol (moet ze eigenlijk allang weer inoliŽn); voor vernisafwerking: da's voornamelijk het terrein van mijn meissie...

De dingen die ik maak die het water in gaan: scheerkwasten, dobbertjes: jachtlak; kunstaas: blanke acrylvernis.

Wel wil ik binnenkort ook een klassieke vernis (drogende olie gekookt met dammarhars) proberen te maken.

Henk

AlexanderW
03-03-15, 17:44
Wow! wat een berg vakkennis hier op het scherm!!

Ik heb hier een vraag over.
Op dit moment ben ik het mahonie hout aan het vernissen van een jacht in zuid-Frankrijk.

Ik gebruik hiervoor een synthetische vernis van Boero (Altura UV).
Vandaag heb ik een 3e laag aangebracht, nog 3 lagen te gaan. De vloeiing van deze vernis echter vind ik erg slecht.
Ik heb geschuurd met korrel 320, maar zie nog steeds kwaststrepen, dit zou eigenlijk niet zo moeten zijn bij deze schuurgang.

Daarom vraag ik me af, zou ik Tungolie kunnen toevoegen aan de vernis?
Owatrol zou ik kunnen toevoegen, maar Tungolie heeft volgens mij een beter UV-bestendigheid en zorgt voor meer glans.
Dat is nl precies de bedoeling.. ik wil een hoge glansgraad en een uitstekende vloeiing.
Nu heb ik het hier en daar nagevraagd, maar er is me verteld dat de vernis dan kan gaan schiften en dat ik mij uitsluitend bij Owatrol moet houden.

Is dit zo?
Of zou ik bijvoorbeeld een gedeelte Tungolie kunnen doormengen??

Alvast dank!

Wim Kluck
03-03-15, 20:29
Ik weet niet bij welke temperatuur je lakt maar te koud kan problemen geven.

AlexanderW
03-03-15, 20:32
het was hier vandaag overdag rond de 20 graden, dat lijkt me ideaal toch?

henkverhaar
03-03-15, 20:58
Voor een betere vloeiing van een 'kant en klaar' commercieel drogend afwerkproduct zou ik persoonlijk alleen een (beetje) oplosmiddel gebruiken, tenzij ik zeker wist wat de complete samenstelling is en hoe die reageert op een 'actieve' toevoeging (wat een lijn- of tungolie is).

Toxiq
03-03-15, 21:01
20 graden, buiten of binnen ?

In de nacht is het een stuk kouder en dat kan het probleem zijn (vooral bij buiten werk)
Je zou een viscositeits test kunnen uitvoeren, dan kun je de vloeiing corrigeren tot gewenste waarde

AlexanderW
03-03-15, 21:03
mm jammer.. ik zag iets heel moois voor me.. ;-)

Of de 2 laatste lagen afwerken met tungolie Torkinois bijv

Woodjohn
03-03-15, 21:07
Wow, interessant!

Hier steek ik een hoop van op, altijd boeiend als je kan bijleren van anderen hun kennis, :respect:

Grtsz,

John

AlexanderW
03-03-15, 21:34
20 graden in een soort van loods, dus buiten binnen scheelt niet al teveel. 's Nachts is het een graad of 10.
Maar je bedoelt dus verdunnen met thinner?

Of is het wel mogelijk om met tungolie te mengen??

AlexanderW
03-03-15, 21:36
Ja john, ik kan een beetje schilderen, maar dit, wat ik hier allemaal lees is echt serieuze vakkennis! :D

Woodjohn
03-03-15, 23:11
Ja john, ik kan een beetje schilderen, maar dit, wat ik hier allemaal lees is echt serieuze vakkennis! :D

Hi Alexander,

Euhmm, ja ik kan ook wel een beetje schilderen en met de verfspuit overweg maar hier kan ik echt wel wat van bijleren.

Knap werk jongens, blijven gaan. ;)

henkverhaar
04-03-15, 09:32
20 graden in een soort van loods, dus buiten binnen scheelt niet al teveel. 's Nachts is het een graad of 10.
Maar je bedoelt dus verdunnen met thinner?

Ja, hoewel ik liever iets 'groeners' zou gebruiken, zoals terpentijn of citrusolie.


Of is het wel mogelijk om met tungolie te mengen??

Dat is geen oplosmiddel, het zou een deel van de drager worden - het reageert mee bij het uitharden van je 'lak'; en omdat je geen flauw idee hebt hoe het precies interageert met de totale samenstelling van de solids van het product dat je gebruikt - waarvan je mag aannemen dat de fabrikant er een afgewogen en uitgebalanceerd product van heeft gemaakt - lijkt me dat niet verstandig, iig niet zonder zelf eerst testen te doen, waaronder langdurige houdbaarheidstesten. Om dit soort 'actieve' toevoegingen zonder het effect te kennen bij te mengen bij een kant een klaar product, alleen om de vloeiing te beÔnvloeden lijkt mij niet verstandig.

AlexanderW
04-03-15, 20:20
Sorry dat ik misschien vraag naar de bekende weg; de synthetische vernis dus iets verdunnen met terpentijn of citrusolie.
Maar citrusolie is dus blijkbaar heel wat anders dan tungolie?
Waarom is tungolie dragend en citrusolie niet?
Of ben ik appels met peren aan het vergelijken en is de ene olie nou eenmaal heel wat anders dan de andere?

Verder allemaal ontzettend bedankt voor de reacties!!!!
Ik heb besloten om de 6 lagen vernis (..) af te werken met 2 lagen Torkinois Tungolie.
Ieder jaar een nieuw laagje aanbrengen

henkverhaar
22-05-15, 07:57
Sorry dat ik misschien vraag naar de bekende weg; de synthetische vernis dus iets verdunnen met terpentijn of citrusolie.
Maar citrusolie is dus blijkbaar heel wat anders dan tungolie?

Yep...


Waarom is tungolie dragend en citrusolie niet?

Hier stuit je op het probleem dat 'olie' een ambigu begrip is. In het spraakgebruik is het niet meer dan een vloeistof die niet met water mengt. Je hebt dus minerale olie (afkomstig uit aardolie) en plantaardige olie, en binnen die categorieŽn weer onderverdelingen met heel verschillende chemische samenstelling.

Tungolie en lijnolie zijn vertegenwoordigers van de grote groep van triglyceriden, waar ook oliŽn als zonnebloemolie en vetten als kokosvet, palmvet, maar ook botervet onder vallen. De meeste plantaardige triglyceriden worden gewonnen uit zaden. Triglyceriden bestaan uit vetzuren en glycerine (en je kunt er zeep van maken - da's minder triviaal dan het lijkt - het kunnen verzepen was vroeger een belangrijke methode om onderscheid te maken tussen soorten olie). De meeste plantaardige oliŽn zijn vooral interessant als voedsel, maar sommige oliŽn bevatten iets dat bekend staat als meervoudig onverzadigde vetzuren. Vooral als dat 3-voudig onverzadigde vetzuren zijn, en zeker als die vetzuren geconjugeerd zijn, betekent dat dat je te maken hebt met een drogende olie - een olie die onder invloed van zuurstof uit de lucht kan polymeriseren - waarbij een soort hars, of plastic (zo je wilt) gevormd wordt. Tungolie, lijnolie, sojaolie en walnootolie zijn voorbeelden van zulke drogende oliŽn, waarbij eigenlijk alleen tungolie en lijnolie bruikbare coatings op kunnen leveren. Alle moderne halfsynthetische en synthetische lakken (met uitzondering van de epoxysystemen) zijn in wezen variaties op dat thema - weliswaar sterk verbeterd, maar toch gebaseerd op door autooxidatie aan de lucht polymeriserende 'dragers'. Zo'n olie heet een drager omdat ze vaak gebruikt worden als medium om iets anders ergens op aan te bregen, en vervolgens uit te harden (vandaar ook dat je vaak over 'solids' in verven en lakken hoort spreken - de drager wordt vast, het oplosmiddel verdampt) - bijvoorbeeld pigmenten in olieverf.

Citrusolie is een etherische olie, een terpeen (geen triglyceride) en bevat geen onverzadigdheden. Het kan niet polymeriseren en is vluchtig; het werkt dus als oplosmiddel. Terpentijn is ook een terpeen, maar wat ingewikkelder van struktuur dan citrusolie, het verdampt iets langzamer en kan eventueel ook meedoen aan de polymerisatie van lijn- en tungolie.


Of ben ik appels met peren aan het vergelijken en is de ene olie nou eenmaal heel wat anders dan de andere?

Ja, zie boven.

Henk